Blue Flower

H Νευροχειρουργική Κλινική του «Ευαγγελισμού» αποκτά συνεχώς νέα όπλα και προχωρεί από τη μία επιτυχία στην άλλη. Ηδη τρεις πολύ σύνθετες περιπτώσεις - ασθενείς με πολυεστιακή επιληψία - αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία
news_093

BHMA SCIENCE  29/05/2005

Μοιάζει με εργαστήριο της NASA. Ηλεκτρονικά συστήματα πλοήγησης που χρησιμοποιούν τεχνολογία ανάλογη του GPS σαρώνουν τους χώρους με υπέρυθρες ακτίνες και ψηφιακά καθοδηγούμενα εργαλεία εκτελούν το έργο τους με ακρίβεια χιλιοστού. Θα πιστεύετε ίσως, έπειτα από μια τέτοια εισαγωγή, ότι αναφερόμαστε σε κάποιο διαστημικό κέντρο του εξωτερικού. Και όμως η αλήθεια είναι ότι όλα αυτά τα μηχανήματα επιτελούν ένα καθ' όλα επίγειο - και σωτήριο για πολλούς ανθρώπους - έργο και μάλιστα στη χώρα μας. Αποτελούν τον εξοπλισμό της Μονάδας Χειρουργικής Θεραπείας της Επιληψίας που λειτουργεί στον «Ευαγγελισμό» από ειδικούς της Νευροχειρουργικής Κλινικής. Ο εξοπλισμός αυτός έχει ήδη τεθεί στην υπηρεσία ασθενών προσφέροντάς τους hi-tech χειρουργική θεραπεία στον εγκέφαλο και σώζοντάς τους από τις επιληπτικές κρίσεις που τους στερούσαν το δικαίωμα σε μια φυσιολογική ζωή.

Οι τακτικοί αναγνώστες του «Βήματος» γνωρίζετε ήδη ότι στη Νευροχειρουργική Κλινική του «Ευαγγελισμού» διενεργούνται εδώ και αρκετά χρόνια επεμβάσεις στον εγκέφαλο επιληπτικών ασθενών με πολύ καλά αποτελέσματα («Το Βήμα της Κυριακής», 26.5.2002). Θα αναρωτιέστε λοιπόν πιθανώς τι θα μπορούσε να έχει αλλάξει κατά την τελευταία τριετία σε ό,τι αφορά τη χειρουργική αντιμετώπιση της επιληψίας ώστε να δικαιολογεί ένα νέο άρθρο για αυτήν. H απάντηση είναι «πάρα πολλά», δεδομένου ότι τρία χρόνια για εμάς τους κοινούς θνητούς μεταφράζονται σε... έτη φωτός σε ό,τι αφορά την πρόοδο της τεχνολογίας. Αυτή την πρόοδο έχει ακολουθήσει η Νευροχειρουργική Κλινική του «Ευαγγελισμού», όπου ήδη τρεις πολύ σύνθετες περιπτώσεις - ασθενείς με πολυεστιακή επιληψία - αντιμετωπίστηκαν με επιτυχία.

«H ανάπτυξη της τεχνολογίας επιτρέπει στους ειδικούς να κατανοούν κάθε ημέρα και περισσότερο τον μεγάλο ηλεκτροχημικό υπολογιστή που είναι ο εγκέφαλος» αναφέρει χαρακτηριστικά στο «Βήμα» ο κ. Δ. Σακάς, διευθυντής της Νευροχειρουργικής Κλινικής στον «Ευαγγελισμό», καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ποια είναι τα «όπλα» που αποκτήθηκαν πρόσφατα και τα οποία χαρίζουν ακόμη μεγαλύτερες «νίκες» στους έλληνες γιατρούς; Κατά πρώτον, η Μονάδα Βιντεοηλεκτροεγκεφαλογραφίας, η οποία είναι πολύτιμη στον προεγχειρητικό έλεγχο. Κάθε ασθενής βιντεοσκοπείται και συγχρόνως καταγράφεται 24 ώρες το 24ωρο τηλεμετρικά το ηλεκτροεγκεφαλογράφημά του. Συνδυάζοντας την εικόνα των κρίσεων στο βίντεο και το σημείο ενεργοποίησης του εγκεφάλου στο εγκεφαλογράφημα οι ειδικοί έχουν τη δυνατότητα να εντοπίσουν την εστία των κρίσεων.

Κατά δεύτερον, το προηγμένο σύστημα ψηφιακής εγχειρητικής στόχευσης. Το συγκεκριμένο σύστημα χρησιμοποιείται για την εμφύτευση ηλεκτροδίων καταγραφής ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος από στόχους βαθιά μέσα στον εγκέφαλο ή για την τοποθέτηση πλέγματος ηλεκτροδίων στην επιφάνειά του. Πρόκειται για την αποκαλούμενη στερεοηλεκτροεγκεφαλογραφία. «Χρησιμοποιούμε τη συγκεκριμένη τεχνική όταν δεν είμαστε σίγουροι πού ακριβώς βρίσκεται η εστία που προκαλεί την επιληψία. Στο παρελθόν δεν μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε τέτοιες περιπτώσεις, κάτι που σήμερα είναι πλέον εφικτό χάρη στην προηγμένη τεχνολογία που έχουμε στα χέρια μας» εξηγεί ο κ. Σακάς. Στις δύσκολες αυτές περιπτώσεις η παρέμβαση γίνεται σε δύο χρόνους. Διενεργείται μια πρώτη επέμβαση κατά την οποία γίνεται η τοποθέτηση των εν τω βάθει ηλεκτροδίων ή του πλέγματος. Μετά την τοποθέτηση των ηλεκτροδίων ο ασθενής παραμένει για ορισμένες ημέρες στη Μονάδα προκειμένου οι ειδικοί να κάνουν συνεχή καταγραφή των σημάτων που λαμβάνονται από τον εγκέφαλο (ενδοκράνιος καταγραφή).

Κατά τρίτον, το σύστημα ψηφιακής διεγχειρητικής ηλεκτροφυσιολογικής νευροπλοήγησης, όπως αποκαλείται. Πρόκειται για μια τεχνολογία ανάλογη του GPS με την οποία η αίθουσα του χειρουργείου σαρώνεται με υπέρυθρη ακτινοβολία - προσομοιάζει με τη σάρωση που κάνουν οι δορυφόροι. «Μέσα στο χειρουργείο τοποθετούνται ορισμένα οδηγά σημεία επάνω στο κρανίο του ασθενούς. Πριν από την επέμβαση ο ασθενής έχει υποβληθεί σε μαγνητική τομογραφία. Κάθε σημείο της μαγνητικής συνδυάζεται με τα σημεία-οδηγούς. Με τη βοήθεια του ηλεκτρονικού νευροπλοηγού ο νευροχειρουργός έχει τη δυνατότητα να μπορεί να βλέπει ανά πάσα στιγμή όχι μόνο στο χειρουργικό πεδίο αλλά και στην οθόνη του υπολογιστή με κάθε λεπτομέρεια τη δομή του εγκεφάλου στην οποία παρεμβαίνει» λέει ο καθηγητής.

Με τη βοήθεια των νέων αυτών προηγμένων μηχανημάτων που αποτελούν δωρεές των Ιδρυμάτων Κόκκαλη, Λεβέντη και A. Ωνάση έχουν χειρουργηθεί ως σήμερα τα τρία πολύ σύνθετα περιστατικά - συνολικά στη Νευροχειρουργική Κλινική του «Ευαγγελισμού» έχουν διενεργηθεί τα τελευταία χρόνια 35 επεμβάσεις. Σε όλες τις περιπτώσεις υπήρξε σημαντική βελτίωση της κατάστασης. «Ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά τις κροταφικές επιληψίες απαλλάσσεται των κρίσεων ποσοστό των ασθενών που φθάνει το 85%» σημειώνει ο κ. Σακάς.

Υπάρχει αυτή τη στιγμή λίστα αναμονής ασθενών που φθάνει τα 20 άτομα, ενώ περισσότερα από 150 άτομα βρίσκονται σε αναμονή για προεγχειρητικό έλεγχο - όλη η διαδικασία καλύπτεται πλήρως από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Το βασικό μήνυμα, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι ότι ένα ποσοστό 10%-15% του συνόλου των επιληπτικών ασθενών - στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι υπάρχουν 100.000 επιληπτικά άτομα - είναι πιθανόν κατάλληλο για χειρουργική ίαση της επιληψίας. «Μιλούμε για 10.000-15.000 άτομα. Εφόσον αυτά τα άτομα προσέλθουν, εξεταστούν και χειρουργηθούν το συντομότερο δυνατόν, μπορούν να απαλλαγούν από την επιληψία σε νεαρή ηλικία και να έχουν μια φυσιολογική ζωή. Αν κάποιος στερηθεί αυτής της δυνατότητας και αντί για τα 15 έτη χειρουργηθεί στα 45, θα έχει χάσει πολλά και παραγωγικά χρόνια». Θα έχει ζήσει μια άλλη, πολύ λιγότερο ποιοτική ζωή. Χωρίς λόγο...

* Αυτοί που εμφανίζουν φαρμακοανθεκτική επιληψία. Να έχει γίνει η προσπάθεια αντιμετώπισης της επιληψίας με φάρμακα τουλάχιστον για δύο έτη και αυτή να μην έχει αποδώσει.

* Καταλληλότεροι φαρμακοανθεκτικοί ασθενείς για επέμβαση θεωρούνται εκείνοι που έχουν μία μόνο επιληπτογόνο εστία, που πάσχουν από μονοεστιακή επιληψία.

* Στις περιπτώσεις πολυεστιακής επιληψίας, στις οποίες είναι ασαφές πού ακριβώς είναι η εστία που προκαλεί το πρόβλημα, γίνεται πλέον η ενδοκράνιος καταγραφή. Αυτή επιτρέπει στους ειδικούς να λαμβάνουν επί κάποιες ημέρες ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και με τα δεδομένα αυτά σε δεύτερη φάση να χειρουργούν τον ασθενή.

* Οταν εντοπιστεί η επιληπτογόνος περιοχή - ή οι επιληπτογόνοι περιοχές -, πρέπει να μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς να υπάρχει κίνδυνος βλάβης σε άλλες βασικές εγκεφαλικές λειτουργίες.