Blue Flower

 

"Το Βήμα", 26/5/2002

Ρεπορτάζ: Θεοδώρα Τσώλη

 

news_120

*Νέες ελπίδες για την αντιμετώπιση της ασθένειας η οποία ταλαιπωρεί περίπου 80.000 Έλληνες-Έλληνες γιατροί εφαρμόζουν την μέθοδο χειρουργικής επέμβασης

 

Πριν από πέντε μήνες η Ελπίδα είδε την 44χρονη αδελφή της να... ξαναγεννιέται. Από τα 17 έτη της και ως τον περασμένο Δεκέμβριο, οπότε μια χειρουργική επέμβαση της έδωσε πίσω τη ζωή, η αδελφή της Ελπίδας στερούνταν όσα χαίρεται ένας φυσιολογικός άνθρωπος. Ο λόγος; Οι επιληπτικές κρίσεις που την κρατούσαν κλεισμένη στο σπίτι και δεν της επέτρεπαν να εργασθεί, να προσφέρει φροντίδα στα παιδιά της, ούτε καν να κρατήσει στα χέρια της ένα ποτήρι νερό. «Στην αρχή οι κρίσεις ήταν τακτικές, μία ή δύο φορές την εβδομάδα. Η κατάσταση παρουσίασε ύφεση για κάποια χρόνια αλλά έγινε ακόμη τραγικότερη αργότερα.

Το τελευταίο διάστημα πριν από την επέμβαση ζαλιζόταν συνέχεια, τα φάρμακα τα οποία της είχαν χορηγηθεί σε πολλούς συνδυασμούς δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα. Επεφτε στον δρόμο». Και ξαφνικά η απόγνωση έγινε ελπίδα. Ακουσε ότι θα μπορούσε να χειρουργηθεί και να αποκτήσει όλα όσα είχε στερηθεί επί τόσα χρόνια. Βρέθηκε στον Ευαγγελισμό και αφού, ύστερα από δύο χρόνων εξονυχιστικούς ελέγχους, κρίθηκε κατάλληλη για επέμβαση, χειρουργήθηκε στον εγκέφαλο. Από τον περασμένο Δεκέμβριο η αδελφή της Ελπίδας μπορεί να κάνει όλα τα απλά πράγματα: να εργασθεί, να φροντίσει τα παιδιά της, να πιει μόνη της ένα ποτήρι νερό. Και αυτό το δικαίωμα της το χάρισε η πρόοδος της επιστήμης. Γιατί η επιληψία μπορεί πλέον σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελέσει παρελθόν. Μια επέμβαση στον εγκέφαλο που γίνεται από ειδικούς και στη χώρα μας έχει χαρίσει μια φυσιολογική ζωή σε άλλα 9 άτομα εκτός από την πρωταγωνίστρια της ιστορίας μας.

sakas1sakas2
Οι μαγνητικές τομογραφίες ενός επιληπτικού ασθενούς πριν και μετά το χειρουργείο. Στην επάνω φωτογραφία επισημαίνεται (με το βέλος) η πληγείσα περιοχή του εγκεφάλου που ήταν υπαίτια για την επιληψία, ενώ κάτω διακρίνεται η περιοχή αυτή μετά την αφαίρεση. Η ενδοκρανιακή επέμβαση χάρισε ξανά έναν φυσιολογικό τρόπο ζωής στον ασθενή αυτόν όπως και σε άλλους εννέα που χειρουργήθηκαν από την ομάδα των Eλλήνων ειδικών.

Όπως αναφέρει ο καθηγητής νευροχειρουργικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της Πανεπιστημιακής Νευροχειρουργικής Κλινικής του Θεραπευτηρίου Ευαγγελισμός κ. Δ. Σακάς, ο οποίος, σε συνεργασία με τους συναδέλφους του από τα νοσοκομεία Αιγινήτειο, Αρεταίειο, Παίδων Αγία Σοφία, Αγλαΐα Κυριακού και Πεντέλης καθώς και από το Θεραπευτήριο Ευαγγελισμός, έχει εφαρμόσει τη νέα μέθοδο εγχείρησης του εγκεφάλου σε επιληπτικούς ασθενείς. «Πρόκειται για μια χρόνια πάθηση που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια διαταραχής της συνείδησης, της συμπεριφοράς, του συναισθήματος, της κινητικότητας ή της αισθητικότητας». Η συγκεκριμένη ασθένεια ταλαιπωρεί περίπου 80.000 Έλληνες ενώ κάθε χρόνο προστίθενται 800 νέες περιπτώσεις.


Η επέμβαση στον εγκέφαλο δεν μπορεί να γίνει σε όλους τους επιληπτικούς ασθενείς. Κατά πρώτον ο πάσχων πρέπει να παρουσιάζει ανθεκτικότητα στα φάρμακα: "Ένα ποσοστό των επιληπτικών ασθενών, γύρω στο 25% - 30%, παρουσιάζει ανθεκτικότητα στις υπάρχουσες θεραπείες. Οι ασθενείς αυτοί χαρακτηρίζονται ως πάσχοντες από φαρμακοανθεκτική επιληψία" εξηγεί ο καθηγητής. Συγχρόνως πρέπει να αποδειχθεί ότι η αιτία για την επιληψία είναι η δυσπλασία που παρουσιάζει σε κάποια περιοχή του εγκεφάλου του και να εντοπισθεί η εστία αυτή. "Από τους φαρμακοανθεκτικούς ασθενείς ένα ποσοστό που αγγίζει το 40% - δηλαδή το 10% του συνόλου - παρουσιάζει δυσπλασία σε κάποια περιοχή του εγκεφάλου, η οποία είναι και η υπαίτια για την εμφάνιση της ασθένειας".

Σε αυτές τις περιπτώσεις της φαρμακοανθεκπκής επιληψίας, η οποία εκδηλώνεται με συχνές μεγάλες κρίσεις που περιλαμβάνουν σπασμούς, απώλεια συνειδήσεως και ψυχοκινητικά προβλήματα, η εξέλιξη της επιστήμης δίνει πλέον την λύση. Ποια είναι αυτή; Μια χειρουργική επέμβαση στον εγκέφαλο με την οποία αφαιρείται η περιοχή που παρουσιάζει τη δυσπλασία και μαζί με αυτήν μειώνονται ή ακόμη και εξαφανίζονται οι επιληπτικές κρίσεις. Η θεραπευτική αυτή προσέγγιση της επιληψίας, αν και αρκετά παλαιά στο εξωτερικό, εφαρμόζεται στη χώρα μας τα δύο τελευταία έτη από τη συνεργαζόμενη αυτή ομάδα ειδικών χειρουργών και νευρολόγων.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η επιλογή του ασθενούς ο οποίος θα θεωρηθεί κατάλληλος να υποβληθεί στην επέμβαση είναι μια χρονοβόρος διαδικασία που περιλαμβάνει σειρά διαγνωστικών εξετάσεων προκειμένου να εντοπισθεί ότι η αιτία για τις κρίσεις είναι κάποια δυσπλασία στον εγκέφαλο. Παράλληλα είναι απαραίτητο ο υποψήφιος για χειρουργείο ασθενής να αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι παρουσιάζει ανθεκτικότητα σε όλους τους πιθανούς συνδυασμούς φαρμάκων.
Σε ότι αφορά την ακριβή διάγνωση του προβλήματος στον εγκέφαλο των ασθενών, τα χέρια των ειδικών έχει πλέον "λύσει" η εξέλιξη στην νευροαπεικόνιση και κυρίως στη μαγνητική τομογραφία.

Οι σύγχρονες μαγνητικές τομογραφίες επιτρέπουν στους επιστήμονες να εντοπίζουν ακόμη και τις πιο μικρές δυσπλασίες του εγκεφάλου, κάτι που ήταν αδύνατο με τη συμβατική μαγνητική ή την αξονική τομογραφία. "Ακόμη όμως και αν η μαγνητική τομογραφία δείξει ότι υπάρχει δυσπλασία στον εγκέφαλο, είναι απαραίτητη η διεξαγωγή συμπληρωματικών εξετάσεων, όπως είναι το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα υπό συνεχή βιντεοσκόπηση του ασθενούς, το οποίο επιτρέπει να εξακριβώσουμε αν όντως η περιοχή του εγκεφάλου που έχουμε εντοπίσει είναι η υπεύθυνη για την επιληψία» επισημαίνει ο κύριος Σάκας. Ο εξονυχιστικός έλεγχος συνεχίζεται ως την τελευταία στιγμή πριν από την επέμβαση.

Συγκεκριμένα με μια ειδική μέθοδο εξετάζονται οι λειτουργίες μνήμης και ομιλίας ώστε ο ειδικός να γνωρίζει εκ των προτέρων σε ποια κατάσταση βρίσκονται αυτά τα σημαντικά κέντρα του εγκεφάλου και να μπορέσει αργότερα να παρέμβει με ασφάλεια στις ευάλωτες περιοχές χωρίς να προκαλέσει βλάβες. Ο έλεγχος αυτός γίνεται με την έγχυση ενός ειδικού φαρμάκου στον εγκέφαλο, το οποίο ναρκώνει επιλεκτικά το κάθε ημισφαίριο του. Στη συνέχεια υποβάλλονται ερωτήσεις στον ασθενή ώστε να γίνει έλεγχος των λειτουργιών του. Μέχρι στιγμής έχουν χειρουργηθεί 10 ασθενείς από τη συνεργαζόμενη ομάδα των Ελλήνων ειδικών με πολύ καλά αποτελέσματα. Συγκεκριμένα στα 9 από τα 10 άτομα οι κρίσεις εξαφανίστηκαν μετά την επέμβαση! Σε μία μόνο περίπτωση, λόγω του ότι δεν ήταν δυνατόν να απομακρυνθεί όλη η πληγείσα περιοχή του εγκεφάλου, η επιτυχία της επέμβασης ήταν της τάξης του 75% - 80%. Υπάρχει όμως ήδη και κατάλογος αναμονής ασθενών, ο οποίος ξεπερνά τα 25 άτομα.

Όπως όλες οι επεμβατικές μέθοδοι και η ενδοκρανιακή επέμβαση παρουσιάζει ορισμένους κινδύνους όπως το να πληγεί κάποιο κέντρο του εγκεφάλου, για παράδειγμα αυτό της ομιλίας. Ωστόσο οι επιπλοκές αυτές παρουσιάζονται σε ποσοστό μικρότερο του 5% του συνόλου των χειρουργηθέντων ασθενών ενώ συγχρόνως οι ημιπληγίες που παρατηρούνται είναι στην πλειονότητά τους προσωρινές.

Η μέθοδος μπορεί να εφαρμοσθεί και σε παιδιά. Δεδομένου όμως ότι πολλές από τις επιληψίες της παιδικής ηλικίας έχουν αυτόματη ίαση, οι ειδικοί δεν μπορούν πάντα να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν με ακρίβεια τις δυσπλασίες στον εγκέφαλο των παιδιών και να είναι σίγουροι ότι ενδείκνυται να χειρουργηθούν. Σε περιπτώσεις πάντως που υπάρχει δεδομένη κροταφική επιληψία σε ένα παιδί - το 80% των ασθενών που χειρουργούνται έχουν αυτή τη μορφή της ασθένειας καθώς ο κρόταφος είναι μια περιοχή που σχετίζεται άμεσα με την οργάνωση της μνήμης και του συναισθήματος και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη - θεωρείται τις περισσότερες φορές σκόπιμο αυτό να χειρουργηθεί ως την ηλικία των 15 ετών.

Υπάρχει και άλλη μία επεμβατική μέθοδος κατά της επιληψίας, η οποία συνίσταται στην εμφύτευση ενός διεγέρτη στο πνευμονογαστρικό νεύρο, κάτι αντίστοιχο με τον γνωστό μας βηματοδότη της καρδιάς. Ο διεγέρτης αυτός στέλνει ηλεκτρικά ερεθίσματα τα οποία μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου διαχέονται στον εγκέφαλο με αποτέλεσμα να υπάρχει μείωση των κρίσεων σε ένα ποσοστό ασθενών. Και αυτή η μέθοδος χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις φαρμακοανθεκτικών επιληπτικών στους οποίους όμως δεν μπορεί να εντοπισθεί μία εστία στον εγκέφαλο η οποία να επιτρέπει τη χειρουργική επέμβαση.

Οπως πάντα όμως η πρόοδος πρέπει να συνδυάζεται και με θέληση από την πλευρά της πολιτείας. Εκείνο που κυρίως λείπει αυτή τη στιγμή σε ότι αφορά την επιτυχέστερη και πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της επιληψίας είναι η δημιουργία ενός μεγάλου εθνικού νευροχειρουργικού κέντρου, σύμφωνα με τον κ. Σακά. «Υπάρχουν πολλές νευροχειρουργικές κλινικές στη χώρα μας, καθεμία όμως από τις οποίες δεν έχει τη δυνατότητα να αναλάβει μόνη τέτοια περιστατικά,. Χρειάζεται περισσότερη οργάνωση για να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα».